كتاب و ميزان و صراط است اما در مكاتب عرفانى معاصر غالباً تناسخى هستند و به برپايى قيامت و سراى ديگر اعتقادى ندارند . فرقههاى شبه عرفان ، به تناسخ قائل هستند . برخى از اين فرقهها كه به شكل كتابهاى تلهپاتى ، هيپنوتيزم ، يوگا ، طالع بينى ، عرفان سرخ پوستى يا فرقه « نيروانى » عرفانهاى هندويى ، بودايى است ، اغلب ، عرفانهاى تناسخى هستند ؛ تناسخى كه با ادله فلسفى ، قطعى و عقلى باطل شمرده شده است . برخى از اين فرقهها مانند « ديويد كورش » ضد زندگى هستند ، چنان كه حتى خودكشى را جايز ميدانند و همچنين خودكشى دسته جمعى دارند . انكار معاد و بجاى آن ، رواج آموزه تناسخ يا زندگى متوالى در بيشتر عرفانهاى هندى و آمريكايى وجود دارد . مسئله تناسخ از ديدگاه حكيمان و فيلسوفان مردود است ؛ زيرا معتقدان به تناسخ ميگويند : « روح انسان پس از مرگ ، در بدن ديگر داخل مىشود و اين بدن به منزله لباس نوين وى است و اين روند و چرخه همچنان ادامه دارد و روح در يك سرگردانى مداوم است . گاهى در قالب نباتات و گياهان و گاهى در قالب حيوانات و جانوران ، گاهى نيز در بدن انسان ديگرى نمودار مىشود » . البته در اديان شرقى ، باور ديگرى وجود دارد بنام « كرمه » كه چگونگى تولدهاى ثانوى را توضيح مىدهد . در قانون كرمه آمده است : « كردار ، گفتار يا پندار هر فرد ، باعث نتيجهها و امورى است كه سرنوشت حيات بعدى وى را معين مىكند » . ( تاريخ جامع اديان ، ص 155 ) . اين نظام كنش و واكنش ، همان قانون كرمه است كه بر تناسخ حاكم است . عرفانهاى رايجى ماند اكنكار ، اشو و دالايى لاما ( رهبر معنوى بوداييان تبت ) در آموزه‌هاى معنوى و عرفانى خود بر تناسخ تأكيد ويژهاى دارند و در عرفانهاى غربى نيز به علت اثرپذيرى آنها از عرفان شرقى به ويژه عرفان بودايى و هندو ، چنين باورى قابل پيگيرى است . اشو كه از مدافعان سرسخت تناسخ است ، اديان و آيينهاى عرفانى را به دو دسته تقسيم ميكنند : دسته نخست ، شامل يهوديت ، مسيحيت و اسلام مىشود كه منكر تناسخ بوده و به معاد باور دارند و دسته دوم ، شامل آيينهايى مانند هندوئيسم ، جينيسم و بوديسم است كه همه منكر معاد بوند و تناسخ باور دارند . اشو مدعى است : « يك انسان ، الى الابد ، دوباره و دوباره متولد مىشود » . او ميگويد : من مراقبه كردم . من به نقطهاى رسيدم كه از آنجا ميتوانم زندگيهاى پيشين خود را